شيعه يا اهل تسنن؟!
بنا به درخواست شما دوستان در مورد تاريخچه و نحوه پيدايش اهل تسنن و شيعه مقاله ذيل تقديم مي شود:
كلمة شيعه و مشتقات آن بارها در قرآن مجيد به کار رفته است. اين واژه در اصل لغت به معناي گروه، فرقه، دسته و پيرو است.(1) در حداقل سه آيه از قرآن کريم اين واژه به صورت «شيعه» به کار رفته است:
رسول مکرم براي بيان اين حقيقت که مسير صحيح اسلام پس از ايشان تنها در پيروي از ولايت امير المؤمنان علي (عليه السلام) خلاصه مي شود بارها از علي و شيعه او يعني پيروانش، نام برده اند.
1- سوره مريم: ثُمَّ لَنَنزِعَنَّ مِن كُلِّ شِيعَةٍ أَيُّهُمْ أَشَدُّ عَلَى الرَّحْمَنِ عِتِيًّا؛ آنگاه از هر دستهاى كسانى از آنان را كه بر [خداى] رحمان سركشتر بودهاند بيرون خواهيم كشيد (2)
2- سوره قصص: وَدَخَلَ الْمَدِينَةَ عَلَى حِينِ غَفْلَةٍ مِّنْ أَهْلِهَا فَوَجَدَ فِيهَا رَجُلَيْنِ يَقْتَتِلَانِ هَذَا مِن شِيعَتِهِ وَهَذَا مِنْ عَدُوِّهِ فَاسْتَغَاثَهُ الَّذِي مِن شِيعَتِهِ عَلَى الَّذِي مِنْ عَدُوِّهِ فَوَكَزَهُ مُوسَى فَقَضَى عَلَيْهِ قَالَ هَذَا مِنْ عَمَلِ الشَّيْطَانِ إِنَّهُ عَدُوٌّ مُّضِلٌّ مُّبِينٌ؛ و (حضرت موسي) داخل شهر شد بىآنكه مردمش متوجه باشند پس دو مرد را با هم در زد و خورد يافتيكى از پيروان او و ديگرى از دشمنانش [بود] آن كس كه از پيروانش بود بر ضد كسى كه دشمن وى بود از او يارى خواست پس موسى مشتى بدو زد و او را كشت گفت اين كار شيطان است چرا كه او دشمنى گمراهكننده [و] آشكار است (3)
3- سوره صافات: وَإِنَّ مِن شِيعَتِهِ لَإِبْرَاهِيمَ؛و بىگمان ابراهيم از پيروان او (حضرت نوح) است (4) در اين سوره حضرت حق ابراهيم خليل را در روش و منش و اخلاق و عمل ، و ايمان و عقيده ، و جهاد و عبادت شيعه نوح شمرده است . و ان من شيعته لإبراهيم : و بي ترديد ابراهيم از پيروان نوح بوده است.
در آيات ديگري نيز مشتقات اين واژه به کار رفته است:
1- مِنَ الَّذِينَ فَرَّقُوا دِينَهُمْ وَكَانُوا شِيَعًا كُلُّ حِزْبٍ بِمَا لَدَيْهِمْ فَرِحُونَ؛از كسانى كه دين خود را قطعه قطعه كردند و فرقه فرقه شدند هر حزبى بدانچه پيش آنهاست دلخوش شدند (5)
2- وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا مِن قَبْلِكَ فِي شِيَعِ الأَوَّلِينَ؛و به يقين پيش از تو [نيز] در گروه هاى پيشينيان [پيامبرانى] فرستاديم (6)
3- قُلْ هُوَ الْقَادِرُ عَلَى أَن يَبْعَثَ عَلَيْكُمْ عَذَابًا مِّن فَوْقِكُمْ أَوْ مِن تَحْتِ أَرْجُلِكُمْ أَوْ يَلْبِسَكُمْ شِيَعًا وَيُذِيقَ بَعْضَكُم بَأْسَ بَعْضٍ انظُرْ كَيْفَ نُصَرِّفُ الآيَاتِ لَعَلَّهُمْ يَفْقَهُونَ؛ بگو او تواناست كه از بالاى سرتان يا از زير پاهايتان عذابى بر شما بفرستد يا شما را گروه گروه به هم اندازد [و دچار تفرقه سازد] و عذاب بعضى از شما را به بعضى [ديگر] بچشاند بنگر چگونه آيات [خود] را گوناگون بيان مىكنيم باشد كه آنان بفهمند (7)
4- إِنَّ الَّذِينَ فَرَّقُواْ دِينَهُمْ وَكَانُواْ شِيَعًا لَّسْتَ مِنْهُمْ فِي شَيْءٍ إِنَّمَا أَمْرُهُمْ إِلَى اللّهِ ثُمَّ يُنَبِّئُهُم بِمَا كَانُواْ يَفْعَلُونَ؛ كسانى كه دين خود را پراكنده ساختند و فرقه فرقه شدند تو هيچ گونه مسؤول ايشان نيستى كارشان فقط با خداست آنگاه به آنچه انجام مىدادند آگاهشان خواهد كرد (8)
بنابراين اصل اين واژه برگرفته از قرآن کريم است.
كلمة شيعه و مشتقات آن بارها در قرآن مجيد به کار رفته است. اين واژه در اصل لغت به معناي گروه، فرقه، دسته و پيرو است.
در طول حيات پر بار رسول اکرم به مناسبت هاي مختلف ايشان علي(عليه السلام) را به عنوان خليفه و جانشين پس از خود معرفي فرمودند. رسول مکرم براي بيان اين حقيقت که مسير صحيح اسلام پس از ايشان تنها در پيروي از ولايت امير المؤمنان علي (عليه السلام) خلاصه مي شود بارها از علي و شيعه او يعني پيروانش، نام برده اند.
از جمله:
1- بعد از نزول آيه ان الذين امنو و عملو الصالحات اولئك هم خير البريه؛ در حقيقت كسانى كه گرويده و كارهاى شايسته كردهاند آنانند كه بهترين آفريدگانند(9) روي مبارك را به علي عليه السلام نموده و فرمودند: ان هذا و شيعته هم خير البريه؛.يعني اين مرد و پيروانش بهترين آفريدگان اند.(10)
2- رسول الله صلي الله عليه وآله فرمودند : يا علي انت و شيعتك تردون علي الحوض رواء و ان عدوك يردون علي ظما ء مقبحين.(11)
3- رسول الله درحالي که به علي(عليه السلام) اشاره مي فرمودند، خطاب به مردم فرمودند: جاء خير البرية انت و شيعتك يوم القيامة راضين مرضين؛ بهترين بشر آمد. تو و پيروانت در روز قيامت راضي و خشنود خواهيد بود.(12)
4- يا علي ان الله قد غفر لك و لوالديك و لاهلك و لشيعتك؛ اي علي همانا خداوند تو را و پدر و مادرت را و خانواده ات را و پيروانت را بخشيده است.(13)
5- انك ستقدم علي الله و شيعتك راضين مرضين؛ همانا تو به پيشگاه الهي مي روي و پيروانت راضي و خشنودند.(14)
6- انت و شيعتك في الجنة؛ تو و پيروانت در بهشت خواهيد بود.(15)
7- علي و شيعته فهم الفائزون يوم القيامة؛ علي و پيروانش در روز قيامت رستگارن.(16)
وقريب به همين مضامين كه لفظ شيعه از زبان مبارك نبي جاري شده است, در بسياري از كتب صحيح و معتبر اهل تسنن نيز به وفور يافت مي شود:
سنن ابن ماجه
مجمع الزوايد هيثمي
كنوزالحقايق في احاديث خير الخلايق مناوي
استيعاب ابن عبدالبر
مستدرك حاكم
حليةالاولياء ابونعيم اصفهاني
تاريخ بغداد خطيب بغدادي
الصواعق المحرقة ابن حجرمكي
رياض النظرة محب طبري
شرف النبوة ابوسعيد
مناقب خوارزمي
نهاية ابن اثير
پس از رحلت پيامبر اکرم بر خلاف دستور و توصيه حضرت، در سقيفه بني ساعده جلسه اي تشکيل شد تا خليفه بعد از پيامبر تعيين شود! جلسه اي که در آن خليفه و جانشين حقيقي پيامبر که در طول حيات شريف خود بارها بر آن تأکيد نموده بود، حضور نداشت. زيرا مشغول به خاکسپاري بدن شريف پيامبر بود!!
بدين ترتيب با انحراف جريان خلافت از مسير اصلي خود اسلام حقيقي تنها در علي و پيروان او خلاصه شد. از اين رو در طول تاريخ اسلام پيروان علي(عليه السلام) با عنوان مشخص شيعه ناميده شدند.
در مقابل اين گروه که اقليت مسلمانان صدر اسلام را تشکيل مي دادند، اکثرت مسلمانان به خلافت خلفايي که در سقيفه انتخاب شدند رضايت دادند و در طول تاريخ اسلام خود را اهل تسنن به معني کساني که به سنت و روش پيامبر عمل مي کنند!، ناميدند. حال اين که چه کساني واقعاً به سنت و روش پيامبر عمل مي کنند سؤالي است که به اندازه همه تاريخ اسلام پاسخ دارد!!
پي نوشت ها:
1- لسان العرب
2- سوره مريم آيه 69:
3- سوره قصص آيه 15
4- سوره صافات آيه 83
5- سوره روم آيه 32
6- سوره حجر ايه 10
7- سوره انعام آيه 65
8- سوره انعام آيه 159
9- سوره بينه آيه 7
10- تفسير الدرالمنثور جلا ل الدين سيوطي
11- ابن ماجه و الطبراني في الكبير عن ابي رافع
12- رواه ابن جرير في تفسيره ذيل آيه خير البرية وابونعيم وابن مردويه والديلمي عن جابر.
13- ديلمي عن علي و ابو ايوب الانصاري.
14- ديلمي و ابن عساكر والخوارزمي عن جابر.
15- الدار قطني عن ام سلمه وله طرق اخر اخرجه ابن حجر.
16- الطبراني عن علي و ابن مردويه و ابونعيم و ديلمي عن ابن عباس.
بنا به درخواست شما دوستان در مورد تاريخچه و نحوه پيدايش اهل تسنن و شيعه مقاله ذيل تقديم مي شود:
كلمة شيعه و مشتقات آن بارها در قرآن مجيد به کار رفته است. اين واژه در اصل لغت به معناي گروه، فرقه، دسته و پيرو است.(1) در حداقل سه آيه از قرآن کريم اين واژه به صورت «شيعه» به کار رفته است:
رسول مکرم براي بيان اين حقيقت که مسير صحيح اسلام پس از ايشان تنها در پيروي از ولايت امير المؤمنان علي (عليه السلام) خلاصه مي شود بارها از علي و شيعه او يعني پيروانش، نام برده اند.
1- سوره مريم: ثُمَّ لَنَنزِعَنَّ مِن كُلِّ شِيعَةٍ أَيُّهُمْ أَشَدُّ عَلَى الرَّحْمَنِ عِتِيًّا؛ آنگاه از هر دستهاى كسانى از آنان را كه بر [خداى] رحمان سركشتر بودهاند بيرون خواهيم كشيد (2)
2- سوره قصص: وَدَخَلَ الْمَدِينَةَ عَلَى حِينِ غَفْلَةٍ مِّنْ أَهْلِهَا فَوَجَدَ فِيهَا رَجُلَيْنِ يَقْتَتِلَانِ هَذَا مِن شِيعَتِهِ وَهَذَا مِنْ عَدُوِّهِ فَاسْتَغَاثَهُ الَّذِي مِن شِيعَتِهِ عَلَى الَّذِي مِنْ عَدُوِّهِ فَوَكَزَهُ مُوسَى فَقَضَى عَلَيْهِ قَالَ هَذَا مِنْ عَمَلِ الشَّيْطَانِ إِنَّهُ عَدُوٌّ مُّضِلٌّ مُّبِينٌ؛ و (حضرت موسي) داخل شهر شد بىآنكه مردمش متوجه باشند پس دو مرد را با هم در زد و خورد يافتيكى از پيروان او و ديگرى از دشمنانش [بود] آن كس كه از پيروانش بود بر ضد كسى كه دشمن وى بود از او يارى خواست پس موسى مشتى بدو زد و او را كشت گفت اين كار شيطان است چرا كه او دشمنى گمراهكننده [و] آشكار است (3)
3- سوره صافات: وَإِنَّ مِن شِيعَتِهِ لَإِبْرَاهِيمَ؛و بىگمان ابراهيم از پيروان او (حضرت نوح) است (4) در اين سوره حضرت حق ابراهيم خليل را در روش و منش و اخلاق و عمل ، و ايمان و عقيده ، و جهاد و عبادت شيعه نوح شمرده است . و ان من شيعته لإبراهيم : و بي ترديد ابراهيم از پيروان نوح بوده است.
در آيات ديگري نيز مشتقات اين واژه به کار رفته است:
1- مِنَ الَّذِينَ فَرَّقُوا دِينَهُمْ وَكَانُوا شِيَعًا كُلُّ حِزْبٍ بِمَا لَدَيْهِمْ فَرِحُونَ؛از كسانى كه دين خود را قطعه قطعه كردند و فرقه فرقه شدند هر حزبى بدانچه پيش آنهاست دلخوش شدند (5)
2- وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا مِن قَبْلِكَ فِي شِيَعِ الأَوَّلِينَ؛و به يقين پيش از تو [نيز] در گروه هاى پيشينيان [پيامبرانى] فرستاديم (6)
3- قُلْ هُوَ الْقَادِرُ عَلَى أَن يَبْعَثَ عَلَيْكُمْ عَذَابًا مِّن فَوْقِكُمْ أَوْ مِن تَحْتِ أَرْجُلِكُمْ أَوْ يَلْبِسَكُمْ شِيَعًا وَيُذِيقَ بَعْضَكُم بَأْسَ بَعْضٍ انظُرْ كَيْفَ نُصَرِّفُ الآيَاتِ لَعَلَّهُمْ يَفْقَهُونَ؛ بگو او تواناست كه از بالاى سرتان يا از زير پاهايتان عذابى بر شما بفرستد يا شما را گروه گروه به هم اندازد [و دچار تفرقه سازد] و عذاب بعضى از شما را به بعضى [ديگر] بچشاند بنگر چگونه آيات [خود] را گوناگون بيان مىكنيم باشد كه آنان بفهمند (7)
4- إِنَّ الَّذِينَ فَرَّقُواْ دِينَهُمْ وَكَانُواْ شِيَعًا لَّسْتَ مِنْهُمْ فِي شَيْءٍ إِنَّمَا أَمْرُهُمْ إِلَى اللّهِ ثُمَّ يُنَبِّئُهُم بِمَا كَانُواْ يَفْعَلُونَ؛ كسانى كه دين خود را پراكنده ساختند و فرقه فرقه شدند تو هيچ گونه مسؤول ايشان نيستى كارشان فقط با خداست آنگاه به آنچه انجام مىدادند آگاهشان خواهد كرد (8)
بنابراين اصل اين واژه برگرفته از قرآن کريم است.
كلمة شيعه و مشتقات آن بارها در قرآن مجيد به کار رفته است. اين واژه در اصل لغت به معناي گروه، فرقه، دسته و پيرو است.
در طول حيات پر بار رسول اکرم به مناسبت هاي مختلف ايشان علي(عليه السلام) را به عنوان خليفه و جانشين پس از خود معرفي فرمودند. رسول مکرم براي بيان اين حقيقت که مسير صحيح اسلام پس از ايشان تنها در پيروي از ولايت امير المؤمنان علي (عليه السلام) خلاصه مي شود بارها از علي و شيعه او يعني پيروانش، نام برده اند.
از جمله:
1- بعد از نزول آيه ان الذين امنو و عملو الصالحات اولئك هم خير البريه؛ در حقيقت كسانى كه گرويده و كارهاى شايسته كردهاند آنانند كه بهترين آفريدگانند(9) روي مبارك را به علي عليه السلام نموده و فرمودند: ان هذا و شيعته هم خير البريه؛.يعني اين مرد و پيروانش بهترين آفريدگان اند.(10)
2- رسول الله صلي الله عليه وآله فرمودند : يا علي انت و شيعتك تردون علي الحوض رواء و ان عدوك يردون علي ظما ء مقبحين.(11)
3- رسول الله درحالي که به علي(عليه السلام) اشاره مي فرمودند، خطاب به مردم فرمودند: جاء خير البرية انت و شيعتك يوم القيامة راضين مرضين؛ بهترين بشر آمد. تو و پيروانت در روز قيامت راضي و خشنود خواهيد بود.(12)
4- يا علي ان الله قد غفر لك و لوالديك و لاهلك و لشيعتك؛ اي علي همانا خداوند تو را و پدر و مادرت را و خانواده ات را و پيروانت را بخشيده است.(13)
5- انك ستقدم علي الله و شيعتك راضين مرضين؛ همانا تو به پيشگاه الهي مي روي و پيروانت راضي و خشنودند.(14)
6- انت و شيعتك في الجنة؛ تو و پيروانت در بهشت خواهيد بود.(15)
7- علي و شيعته فهم الفائزون يوم القيامة؛ علي و پيروانش در روز قيامت رستگارن.(16)
وقريب به همين مضامين كه لفظ شيعه از زبان مبارك نبي جاري شده است, در بسياري از كتب صحيح و معتبر اهل تسنن نيز به وفور يافت مي شود:
سنن ابن ماجه
مجمع الزوايد هيثمي
كنوزالحقايق في احاديث خير الخلايق مناوي
استيعاب ابن عبدالبر
مستدرك حاكم
حليةالاولياء ابونعيم اصفهاني
تاريخ بغداد خطيب بغدادي
الصواعق المحرقة ابن حجرمكي
رياض النظرة محب طبري
شرف النبوة ابوسعيد
مناقب خوارزمي
نهاية ابن اثير
پس از رحلت پيامبر اکرم بر خلاف دستور و توصيه حضرت، در سقيفه بني ساعده جلسه اي تشکيل شد تا خليفه بعد از پيامبر تعيين شود! جلسه اي که در آن خليفه و جانشين حقيقي پيامبر که در طول حيات شريف خود بارها بر آن تأکيد نموده بود، حضور نداشت. زيرا مشغول به خاکسپاري بدن شريف پيامبر بود!!
بدين ترتيب با انحراف جريان خلافت از مسير اصلي خود اسلام حقيقي تنها در علي و پيروان او خلاصه شد. از اين رو در طول تاريخ اسلام پيروان علي(عليه السلام) با عنوان مشخص شيعه ناميده شدند.
در مقابل اين گروه که اقليت مسلمانان صدر اسلام را تشکيل مي دادند، اکثرت مسلمانان به خلافت خلفايي که در سقيفه انتخاب شدند رضايت دادند و در طول تاريخ اسلام خود را اهل تسنن به معني کساني که به سنت و روش پيامبر عمل مي کنند!، ناميدند. حال اين که چه کساني واقعاً به سنت و روش پيامبر عمل مي کنند سؤالي است که به اندازه همه تاريخ اسلام پاسخ دارد!!
پي نوشت ها:
1- لسان العرب
2- سوره مريم آيه 69:
3- سوره قصص آيه 15
4- سوره صافات آيه 83
5- سوره روم آيه 32
6- سوره حجر ايه 10
7- سوره انعام آيه 65
8- سوره انعام آيه 159
9- سوره بينه آيه 7
10- تفسير الدرالمنثور جلا ل الدين سيوطي
11- ابن ماجه و الطبراني في الكبير عن ابي رافع
12- رواه ابن جرير في تفسيره ذيل آيه خير البرية وابونعيم وابن مردويه والديلمي عن جابر.
13- ديلمي عن علي و ابو ايوب الانصاري.
14- ديلمي و ابن عساكر والخوارزمي عن جابر.
15- الدار قطني عن ام سلمه وله طرق اخر اخرجه ابن حجر.
16- الطبراني عن علي و ابن مردويه و ابونعيم و ديلمي عن ابن عباس.
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر